Sint Annaparochie, 10 april 2020    

IIsbaan yn 'e maaitiid

Landschap 02, 2019 - Hendrik Elings

IIsbaan yn e maaitiid is it nijste projekt fan skilder Hendrik Elings, fotograaf Baukje Venema en tjouwer Eddy van der Noord. In potysk keunstprojekt drt ek alve Fryske dichters oan meiwurkje.

Gitte Brugman

Iisbaan yn e maaitiid. De sin yn himsels is al in gedicht en ropt bylden op. Fan in stil en keal gersfjild, mei in pear lantearnepeallen dyt nutteleas wachtsje op in donkere winterjn. Mar ek fan in drokke feesttinte mei hossende doarpsbewenners of fan keatsers dyt tusken wite linen harren spul spylje.

In pear jier lyn kuiere Hendrik Elings mei syn hn rn de iisbaan fan Aldebiltsyl. It wie maaitiid. Wrt winterdeis wetter leit of soms iis, rnen no skiep. Ien drfan lei op syn rch, de poaten omheech. Elings holp it bist wer oerein. "Wat ik doe docht, dat waar dat soan iisbaan in e maitiid krekt op dat skaap leek. Sij lait der maar wat, kin niks, en het gyn funksy meer. Temnsen, de funksy werfoor at sij aigenlik bedoeld is."

Hy besleat ek ris nei oare iisbanen te sjen. Wat gebeurde dr? Op guon plakken rinne der skiep, kij of hynders, yn oare doarpen wurdt san baan brukt as buortersplak of sportfjild. Mar meast leit it der gewoan mar wat. "As in n soort fan seumerslaap."

Hy woe der wat skilderijen fan meitsje. "Ik bin niet n man fan iispret, koek en sopy, en dat soort sentiment. Ik skilder aigenlik nooit bomen en grs." Dus wurde it in oefening yn grien. "Dy twee dingen kwammen hier mooi bijnander."

MOAI KONTRAST

Gelyk betocht hy dat hy gearwurkje woe mei fotograaf Baukje Venema, mei wat hy foar syn boek Heit ek oplutsen hie. Har swart-wite pinhole-fotos soenen in moai kontrast jaan mei de kleurrike skilderijen. "En dr kwam al gau t idee bij dichters te fragen n lofdicht te skriven op iisbaan yn e maaitiid ."

Utjouwer en freon Eddy van der Noord fan tjouwerij Louise yn Grou sprong dr entsjast op yn. Der waarden dichters frege dyt yn de ferskate streektalen fan Frysln skriuwe, lykas Gerard de Jong en Hein Jaap Hilarides fan t Bildt en Johan Veenstra yn it Stellingwarfs. Elkenien krige frijheid te dwaan wat hy of sy woe.

Elings rde him mei syn skilderijen. "Soan iisbaan bestaat bij de grasy fan iis. Dan hety n funksy, krijty waarde. Ans isy leeg en kaal, as n log stik lnd dat n bitsy onbeholpen dr maar wat lait."

It is dy stilte en leegte dyt Venema oanluts yn de maaitiidse iisbanen. Sy seach yn de iisbaan in persoan. "Verlaten en ontheven van haar functie ligt de ijsbaan. Wanneer het vriest weet men haar te vinden. In de lente is ze een plek voor ruisen, ritselen en kabbelen. Op die plekken voel ik een soort berusting in het lot dat haar is toebedeeld. In de winter hard en in de zomer zacht te zijn."

Sy socht nei moaie plakken, bysndere iisbanen lykas dy yn de bosk by Beetstersweach. Dy yn Nijelamer hat in bysnder gebou en it wetter by Feanwldsterwl is yn e maaitiid net as iisbaan te werkennen. ,,Zelf kende ik een aantal ijsbanen, ik kreeg tips van mensen en ik ben ook gaan zwerven. Gewoon naar Friesland gereden en dan bij toeval ergens op stuiten."

Sa kaam sy ek yn Hijum. "Daar ben ik wel vier keer geweest. De eerste keer stond er een feesttent, de andere keer waren ze aan het kaatsen. Hendrik zocht wel naar die andere manieren waarop de ijsbaan wordt gebruikt, maar ik was juist op zoek naar verstilling."

LYTS GATSJE

Yn it begjin fotografearre Venema mei pinhole (snder lins, mei allinne in lyts gatsje wrtroch ljocht op it negatyf falt). "Maar ik wilde met glasnegatieven experimenteren en had een erfstuk van een familielid geleend."

"Timen

t Lange grs, de haaltsys springerig
en groen as de maagd diet ik waar;
In niks likent t op de glde, swarte
befrorene spigel dert ik over stroffelde.
En ik stroffelde: n bonkebreker
met n furige blos op e droge wangen
de houtsys dwars onder de leerzen
en n bloedhekel an skoalskaatsen.
Timens haits skedel kraakte open op t iis.
Flakbij t groene hok met hite poeier en snert,
dert in de maityd nou de Slikrollers
hur rondsys rije op de skilerbaan.
Wij kregen frij fan skoal. Wisten wij feul.
Timen en syn mim ferhuusden en nooit
hoorde ik nag fan m. Hij ok niet fan mij.
Wij sonken weg in t wek fan nanders tiid.
Ik gooide de houtsys an de kant en stroffelde
de iistiid t, myn maitydsjaren in.
Timen en syn hait sien ik inkeld nag
at dr iis lait. Die twee dagen in t jaar.

Gerard de Jong

Dy kamera foel yn Hijum yn barrels. "Op zoek naar een alternatief kwam ik bij Arend Loerts in Leeuwarden. Die had nog een oud toestel staan, dat is nu mijn nieuwe houten beest. Ik noem hem Arie."

Op harren swalktochten bedarre Venema ek op in iisbaan earne yn Noardeast-Frysln. Sy makke dr fotos en stjoerde Elings efkes gau in kiekje makke mei har mobyl. Hy makke der in skilderij fan. Mar wrt alle iisbanen as titel in plaknamme hawwe, bliuwt dit doek snder titel. "We weten niet waar het is. Ik kon het met geen mogelijkheid terugvinden, ook niet op Google Streetview. Dat blijft een mysterie..."

Bron: Leeuwarder Courant