Sint-Anne, 30 novimber 2021    

Waes

Gerard de Jong, columnist. FOTO NIELS WESTRA

Tot diep in de jaren '90 fan de forige eeuw brúkten Friezen skûtsjes om hur irpels, kuil en ânder goed te ferfoeren. Echt waar. Dat leerde ik fan de Flaamse Tom Waes, die't 'n ˘flevering over Frysland maakt had. D'r waar meer dat niet klopte, of in elk gefal enorm ˙tfergroat worde. Ston die Frise skoalklas maar werklik model foor hoe't alle skoalen hier met ˘ns (streek-)taal omgaan.

Gerard de Jong

't Is flau Waes op 'n paar flaters te pakken. Hij maakt syn programma d˙dlik met liefde en respekt, en ik loof dat hij oprecht neskierig is naar de streken die't hij portretteert. Al knaagt 't Ôl: at hij in 'n ˘flevering over Frysland al 'n nussy fan dut soort fouten maakt, dan kin 't hest niet Ôns as sitte d'r in al syn ˘fleverings dut soort foutsys. Alleen kin ik dat, at 't om bijgelyks TransnistriŰ of Paraguay gaat, niet kontrolere.

Om my hine lÔs ik inkeld lof foor de ˙tsturing. 'n B˙ttenstaander die't met 'n sacht oog naar ˘ns kykt. Die't de skűtsjes en 't Frise lÔnd hest nag mooier in beeld bringt as at wij dat doen. Die't sien laat hoe arig en gastfrij, nuchter maar niet tŔ nuchter Friezen binne. Die't klisjees befestigt maar op positive wize; biedt der maar 's weerstand teugen. Wij kinne ˘nssels anprize maar 't telt tien keer meer at een fan b˙ttenen dat doet. 't Is 'n ˙troil: Waes komt s˙ppersimpathyk over, en 'wij' staan d'r mooi op. Hij blij, wij blij.

Maar de foorhouwen spigel is al te fryndlik en blind foor oneffenheden, pukkels en groeden. Waes het 'n Ônsichtkaart fan Frysland maakt. Dat mÔg fansels, 't pretindeert ok niet meer te wezen as dat, maar 't levert gyn dieper begryp of nije insichten op.

''t levert gyn dieper begryp
of nije insichten op'

Dichter bij huus gebeurt dat Ôl: Omrop FryslÔn gaat foorbij fooroordeel-befestigend fermaak met de nije podcast-sery 'Wy en dy'. Seuven Friezen fan diverse kom˘f prate over idintiteit en wat hur al dan niet Frys maakt of foelen doet. 'n Anrader. Ik hew inkeld nag de ˘flevering met globetrotter Joana Duarte hoord, maar dat leverde meer stof tot nadinken over (Frise) idintiteit op as 'n nussy Waes-˘fleverings. 't Is nag fermaaklik ok.

Bron: Leeuwarder Courant, kollum Gerard de Jong