Negen maanden lang schreven beeldend kunstenares Sjoke Wassenaar en dichteres Tsjits Peanstra elkaar brieven. Dat resulteerde in een reeks tekeningen en gedichten. Die worden samen met de coproducties van negen andere kunstenaarsduo's getoond tijdens de Bildtse aardappelweken.

Door Kirsten van Santen

Het begon allemaal met een aardappel. Of beter gezegd, mei een tekening van een aardappel in een knoestige boerenhand. Toen de 83-jarige Tsjits Peanstra - pseudoniem van Tjitske Jonkman-Nauta - in oktober 2007 de schets uit de envelop tevoorschijn haalde, was ze meteen geraakt. Dat robuuste, dat aardse, dat eerlijke.

Wat ze toen in een spontane opwelling deed, zou in de daar op volgende maanden een vast ritueel worden. Tsjits legde de tekening op de grond, zette er een stoel naast en begon ernaar te turen. Op haar gemak, zonder haast of vooringenomenheid. Net zo lang tot er woorden in haar begonnen op te borrelen. Die woorden (steeds korte, vijf-regelige gedichten) stuurde ze per post op naar Sjoke Wassenaar (51) in Sint Annaparochie. Die liet de tekstjes tot zich doordringen totdat ook zij geïnspireerd raakte en er nieuwe beelden ontstonden.

De kunstenaressen, die elkaar nog nooit hadden ontmoet, bouwden al corresponderend een hechte band op. Behalve gedichten en tekeningen over de aardappel stuurden ze elkaar lange brieven over hun levens. Sjoke vertelde bijvoorbeeld over haar verblijf in Frankrijk en hoe blij ze was weer terug te zijn op haar geboortegrond, het Bildt. Tsjits beschreef hoe zwaar het haar viel om na ruim veertig jaar haar woning in Raerd te verlaten en een flat in Drachten te betrekken. Die verhalen en alle bijbehorende emoties kwamen vervolgens in hun artistieke werk terecht.

Daarom gaan de tekeningen en gedichten niet alleen over het noordelijk landschap of over de Bildtse aardappelteelt, maar ook over vertrekken en aankomen, over thuishoren en afscheid nemen. "Ik fûn de tekeningen fan Sjoke sa Ontroerend, sa iepen, sa earlik", zegt Tsjits glimlachend. Even wordt het Sjoke teveel. Tranen. "Ik fiel my sa goed by Tsjits. It kontakt is oprjocht. Gjin blabla, net tefolle franje. Wat sy docht is yn wezen in oersetting fan myn wurk."

De aardappel die Sjoke in haar allereerste tekening als model gebruikte, ligt nog steeds in haar atelier - verschrompeld en met knoestige paarse uitlopers. "It liket wol in spûnske", zegt de schilderes terwijl ze hem aan Tjits toont. Die tuurt er over de rand van haar bril naar, vol bewondering. "Dat er sa moai wurden is!"

De resultaten van de samenwerking zijn van 27 juni tot en met 13 juli te bekijken tijdens de Bildtse aardappelweken. Dan hangt het werk van Tsjits en Sjoke, samen met dat van negen andere kunstenaarskoppels, in een historische aardappelschuur. Zie ook: www.baw2008.nl